Bhai Nand Lal Ji Life History

 

29 ਮਾਰਚ 1682 ਨੂੰ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੋ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ । ਆਉ ਸੰਖੇਪ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਤੇ ਜੀ ।

ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਗੋਯਾ (੧੬੩੩–੧੭੧੩) ਦਾ ਜਨਮ ਗ਼ਜ਼ਨੀ (ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਛੱਜੂ ਮੱਲ ਜੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ । ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰੀ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਤਖੱਲੁਸ 'ਗੋਯਾ' ਰੱਖਿਆ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ । 

ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ

 ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਦਕੀ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਜੀ

ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦਸਮ ਪਿਤਾ ਨੇ ‘ਤੇਰਾ ਘਰ ਸੋ ਮੇਰਾ ਘਰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਵਡਿਆਈ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਰੂਪ ਚੰਦ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਵਡਿਆਈ ਆਪਣੇ ਸਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਦਿਵਾਈ।

A masterpiece by Prof Jagmohan Singh regarding the events took place at Red Fort January 2021

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਗਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਲੂਣਾ ਦੇ ਦੇਵੇ ਜ਼ਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਵਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਤੋਂ ਘੁਟਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ

A masterpiece by Prof Jagmohan Singh regarding the events took place at Red Fort January 2021:

ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਝੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਤਹਿਲਕਾ ਮੱਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਟੀਵੀ ਤੇ ਖੌਰੇ ਹਨ੍ਹੇਰ ਮੱਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਲੀਡਰ ਵੀ ਤਿਲਮਿਲਾਏ ਪਏ ਨੇ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਨਹੀਂ, ਫਲਾਂ ਫਲਾਣੇ ਦਾ ਏਜੰਟ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੱਥੇ ਕਾਲਖ਼ ਮੱਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਰਹੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਹਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਅਜਬ ਵਰਤਾਰਾ ਵੇਖ ਵਰਲਡ ਸਿੱਖ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ, ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਹੋਰਾਂ ਇਹ ਲਿਖਤ ਵਕਤ ਦੇ ਇਸ ਮਰਹਲੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੱਖੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸਨਦ ਰਹੇ। ਕੀ ਹੋਇਆ, ਕਿਓਂ ਹੋਇਆ, ਅੱਗੋਂ ਕੀ ਹੋਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਜੱਸੂ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣਾ

ਗਤੀ ਤਾਂ ਸਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ

 ਏਮਨਾਬਾਦ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਇਕੱਠ ਸੀ... ਲੋਕ ਮੂੰਹ ਜੋੜ ਜੋੜ ਕੇ ਗੁਟਰਗੂੰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ...” ਅੱਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅੰਤ ਹੋਣਾ ਈ ਸੀ....ਸਿਖੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲੈਣਾ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਇਹੀ ਦਾਖੂ ਦਾਣਾ ਮਿਲਣਾ ਸੀ.... ਜਦੋਂ ਦੇ ਯਾਹੀਆ ਖ਼ਾਂ ਤੇ ਹੱਯਾਤ ਉੱਲਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜ ਰਹੇ ਨੇ ... ਸਿੱਖੜੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਆ...।”

 ਏਨੇ ਨੂੰ ਇਕ ਬੱਘੀ ਆਈ... ਅੱਗੇ ਬਰਛਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ.. ਬੱਘੀ ਡਿਉਢੀ ਵਿੱਚ ਰੁੱਕੀ ਤਾਂ ਏਮਨਾਬਾਦ ਦੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਜਸਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਭਜ ਰਾਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਬੱਘੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਤੋਂ ਚਾਦਰ ਚੁੱਕੀ ਤਾਂ ਧਾਹਾਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ,” ਹਾਏ ਲੋਕੋ ... ਮੈਂ ਲੁੱਟੀ ਗਈ..ਬੜਾ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਮੇਰੀ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨਿਆ.... ਵਾਸਤੇ ਪਾਏ ਸੀ ਕਿ ਚੜਤੂ (ਚੜ੍ਹਤ ਸਿੰਘ) ਦੀ ਪੱਤਰੀ ਪੜ੍ਹ ਲਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਹੀਂ... ਉਹ ਤਾਂ ਰੋੜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੇ ਲੰਗਰ ਖਾਣ ਆਏ ਸੀ ...ਹਾਏ ਰਾਣਿਆਂ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸੁੱਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੁੱਛ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣਾ ਸੀ...”

ਜਿੰਨਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਵਾਂ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਵਾਂ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ

ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਬਾਈ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ?

 ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ ਪਰ ਸੱਚ ਉਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ, ਜ਼ੁਲਮ ਖਿਲਾਫ ਲੜਨ ਲਈ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਹੈ, ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਮੇਰੀ ਨਲਾਇਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੰਨਾਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਵਾਂ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਵਾਂ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ,

ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੁਜਦਿਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਮੀਰ ਵਿਰਸਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਮਾਣ ਹੈ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸ ਉਤੇ ਜਿਹਨੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਬਖਸ਼ੀ।

ਬਾਕੀ ਦੋਸਤੋ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਭਾਣੇ ਵਿਚ ਚਲਦਿਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਓਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕੀ ਚੰਗਾ! ਕੀ ਮਾੜਾ! ਇਹ ਪਹਿਚਾਣ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਇਨਸਾਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਉਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

 ਮੇਰੀ ਕੀ ਔਕਾਤ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲ ਵੀ ਸਕਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਜ਼ਫਰਨਾਮੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਓ ਤੇ ਸਮਝਿਓ ਹਿੰਮਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਜੂਗੀ ਬਾਕੀ ਦੋਸਤੋ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਇਕਾਂ ਮਗਰ ਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਜੋੜੋ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸ਼ੇਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੀਏ ਨਾ ਕਿ ਗਿੱਦੜ.